Mantelzorgers en vrijwilligers in zorg en welzijn

Mantelzorgers zijn onmisbaar bij de ondersteuning en zorg voor hun naasten. Ook veel vrijwilligers zetten zich in voor ouderen. Mantelzorgers en vrijwilligers moeten weten dat ze er niet alleen voor staan. Hebben ze ondersteuning of vervangende zorg (respijtzorg) nodig? Dan willen we dat eenvoudig en snel kunnen bieden. Om dit te verbeteren stimuleert Langer Thuis landelijke, regionale en lokale initiatieven.

Doel 1: maatschappelijke bewustwording over mantelzorg verbeteren

Campagne mantelzorgers

Mantelzorgers zijn zich er vaak niet van bewust dat zij mantelzorg geven. Daardoor weten ze niet dat zij hulp kunnen krijgen. In een landelijke campagne vragen we hier aandacht voor. Zo kunnen mantelzorgers deze hulp beter vinden. De campagne wordt voorbereid met gemeenten, mantelzorgorganisaties en mantelzorgers. In 2020 gaat de campagne van start.

In gesprek over mantelzorg

Rond de documentaire ‘Moeder aan de lijn’ gaan overal in het land mantelzorgers met elkaar in gesprek. Wat betekent het om te zorgen voor een naaste en waar kun je hulp vinden?

Afspraken over stages

MantelzorgNL en Handje Helpen maken afspraken met hbo- en mbo-instellingen over stages in de informele zorg. Via deze stages wordt kennis over mantelzorg en vrijwilligerswerk verspreid.

Mantelzorg combineren met een baan

Veel mantelzorgers zijn ook werknemers. De stichting Werk en Mantelzorg stimuleert werkgevers om mantelzorgvriendelijk te werken. Werk en Mantelzorg stimuleert werkgevers ook om het gesprek aan te gaan met mantelzorgende werknemers.

Doel 2: ondersteuningsaanbod verbeteren en beter toegankelijk maken

Onderzoek naar overbelasting

Zo’n 10 procent van de mantelzorgers is overbelast. Ook een kleiner aantal vrijwilligers die zich inzet voor ouderen heeft hier last van. Het Sociaal Cultureel Planbureau onderzoekt hoe het met de informele zorg in Nederland gaat. Het kijkt daarbij ook naar 3 specifieke groepen met een hoog risico op overbelasting. Dit zijn oudere mantelzorgers, mantelzorgers die iemand met dementie ondersteunen en mantelzorgers met een migratieachtergrond.

Meer aandacht voor respijtzorg

Langer Thuis neemt actie om te voorkomen dat de mantelzorger overbelast raakt. Het programma wil meer bekendheid geven aan respijtzorg. Hierbij kan een mantelzorger tijdelijk vervangende zorg aanvragen. Respijtzorg kan een oplossing zijn om de mantelzorger te ontlasten. Oud-staatssecretaris Clémence Ross-van Dorp is aangesteld als aanjager respijtzorg. Zij kijkt met gemeenten, zorgverzekeraars en zorgaanbieders hoe het gaat met de ondersteuning voor mantelzorgers en wat beter kan. Zij stelt een advies op over het verbeteren van de respijtzorg. Ook onderzoekt ze hoe de informatie over de vervangende zorg makkelijker gevonden kan worden door mantelzorgers.

Onderzoek naar logeerzorg

Met logeerzorg worden de zorgtaken tijdelijk van de mantelzorger over genomen. De oudere verblijft enkele dagen op een logeerzorglocatie. In 10 pilots onderzoekt Langer Thuis hoe deze logeerzorg georganiseerd kan worden en hoe dit door andere gemeenten kan worden toegepast.

Taken van mantelzorgers in kaart

Het programma Langer Thuis stimuleert de ontwikkeling van hulpmiddelen voor het in kaart brengen van de taken van mantelzorgers.

Experimenten sociale benadering dementie

Langer Thuis ondersteunt 4 experimenten sociale benadering dementie. Hierin staat de aandacht voor de sociale benadering van de mens met dementie en de mantelzorger centraal.

Denktank Mantelzorg

Bij Mantelzorg komt ook veel regelwerk en administratie kijken. Langer Thuis wil mantelzorgers hierbij helpen. In de Denktank (Ont)regel deMantelzorg hebben mantelzorgers met onder andere gemeenten en verzekeraars onderzocht hoe regels beter uitgelegd of geschrapt kunnen worden.

In september 2019 is het rapport (Ont)regel de Mantelzorg opgeleverd. Samen met de betrokken partijen worden de schrappunten opgepakt. 

Doel 3: samenwerking formele en informele zorg versterken

Betere samenwerking met vrijwilligers

In de ondersteuning voor ouderen thuis zijn veel vrijwilligers actief. Toch is niet altijd duidelijk wat vrijwilligersorganisaties kunnen betekenen in de samenwerking met zorg- en welzijnsorganisaties. In het programma ‘Samen ouder worden’ wordt deze samenwerking verbeterd. Binnen dit programma wordt ook gewerkt aan het verbeteren van het activiteitenaanbod voor ouderen.

Sterkere positie voor mantelzorgers in de thuissituatie

Het programma In voor Mantelzorg Thuis richt lokale netwerken in van formele en informele zorg om beter van elkaar te kunnen leren. De doelstelling van het programma is het verbeteren van de samenwerking tussen mantelzorgers, beroepskrachten en vrijwilligers. Movisie en Vilans begeleiden de lokale netwerken.

Versterken vrijwilligerswerkbeleid

Kennisinstituut Movisie heeft geïnventariseerd hoe gemeenten op dit moment invulling geven aan hun vrijwilligerswerkbeleid en welke verbeteringen hierin mogelijk zijn. Movisie, VNG en NOV stimuleren gezamenlijk de kennisuitwisseling tussen gemeenten over vrijwilligersbeleid.