Thuis in de wijk: een congres vol inspiratie voor woonvormen

Hoe maken we sneller woningen en wijken geschikt voor een groeiende groep ouderen? Die vraag stond centraal tijdens het congres Thuis in de wijk op woensdag 29 januari 2020. Dit kan soms met kleine en slimme ingrepen, blijkt uit bijdragen van diverse sprekers en van de aanwezige voorbeelden van woonvormen voor ouderen.

Schrijfster Marjan Berk opende het congres. Zij woont sinds drie jaar in het Occohofje in Amsterdam. Een voorbeeld van een woonvorm tussen zelfstandig wonen en verzorgingshuis. ‘Heerlijk om zelfstandig te wonen met hulp in de buurt als je die nodig hebt.’ Ze ziet het hofje als de beste en veiligste manier om haar oude dag door te brengen.

Urgentie om te (ver)bouwen voor ouderen

Directeur-generaal Langdurige zorg VWS Ernst van Koesveld, verantwoordelijk voor het programma Langer Thuis: ‘Er komen steeds meer ouderen, maar zij hebben niet allemaal dezelfde woonwensen. Tachtigplussers blijven steeds vaker zelfstandig wonen. In 1980 was dat 37 en nu 87 procent. Dat betekent dat wonen er anders uit gaat zien’.

Er zijn nu 40.000 ongeschikte woningen voor ouderen en dat aantal neemt volgens Van Koesveld toe. Zijn ministerie heeft laten uitzoeken hoeveel 'geclusterde' woningen er zijn als tussenvorm tussen zelfstandig wonen en het verzorgingshuis en dat zijn er meer dan 91.000. ‘We hebben meer van dat soort tussenvormen nodig’, aldus Van Koesveld.

Hij wil initiatieven daartoe ondersteunen met onder meer de Taskforce Wonen en Zorg, een initiatief van VNG, Aedes, ActiZ en de ministeries van VWS en BZK om lokale partners in ouderenhuisvesting bij te staan.

Rijksbouwmeesters

Bouwmeesters

Vlaams Bouwmeester Leo van Broeck en Floris Alkemade, Rijksbouwmeester van Nederland lieten hun licht schijnen over ouderenhuisvesting. Alkemade vindt dat je ouderenhuisvesting niet als probleem moet zien. ‘Als je slimmere oplossingen bedenkt voor ouderenhuisvesting, speel je woningen voor jongeren vrij en die zijn nu ook hard nodig’, aldus Alkemade. De Rijksbouwmeester biedt initiatieven voor ouderenhuisvesting zijn hulp aan. ‘Gemeenten, kom met een locatie en wij denken mee over oplossingen’. Woningcorporaties kunnen hierbij aansluiten.

Van Broeck herkent het thema en ziet de toekomst in het realiseren van meer woningen op minder ruimte waar mensen wel prettig kunnen wonen. Veel ouderen wonen in Vlaanderen nog in ‘palliatieve megaboerderette in the middle of nowhere’. ‘Bij ons is het devies niet zo lang mogelijk thuis wonen, maar zo snel mogelijk verhuizen.’

Workshop Thuis in de Wijk

Wooninitiatieven

De meer dan 700 aanwezigen, werkzaam bij woningcorporaties, gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties én actieve ouderen die zelf initiatieven willen ontwikkelen, konden in verschillende workshoprondes de kunst afkijken bij allerhande wooninitiatieven. Landelijk bekende zoals Knarrenhof en Thuishuizen, kleinschalige projecten voor mensen met dementie zoals het Leven Lief Huis, Odense Thuis en Ouderenlandgoed Grootenhout, woonvormen met een mix aan bewoners zoals Samen&Anders en Zorgcluster Oerle en wooncomplexen die inspelen op de woonwensen van de ouderen van nu zoals LIFE, de Leyhoeve en Hof van Leijh.

Gereedschapskist

Ook regelingen en instrumenten die initiatiefnemers, gemeenten en corporaties helpen om plannen sneller te realiseren werden gepresenteerd. De Stimuleringsregeling Wonen en Zorg, een financieel stappenplan van ILFA, de Woonzorgwijzer die de vraag naar zorg in een wijk inzichtelijk maakt en de Beslisboom Langer Thuis die corporaties helpt bij het aanpassen van de woningvoorraad.

Talkshow Taskforce Wonen en Zorg

Taskforce Wonen en Zorg

In de afsluitende Talkshow met presentator Clairy Polak presenteerde de Taskforce Wonen en Zorg haar plannen voor de komende twee jaar. Hans Adriani wethouder en voorzitter van de taskforce schetste een beeld van zijn eigen gemeente: ‘Toen ik zag wat er in mijn eigen Nieuwegein voor opgave aankomt, schrok ik wel even. Zeker omdat wij als ‘new town’ een andere opbouw hebben, komen de ouderen ‘met zijn allen’. Alzheimer Nederland rekende me laatst voor dat we nu 800 mensen met dementie in onze gemeente hebben, maar over twintig jaar zijn dat er 2600’. Dat is een slag die in alle gemeenten gemaakt moet worden: wat is de lokale bevolkingsopbouw, zorgbehoefte en woningmarkt? Vanuit die analyse moeten er dit jaar goede woonzorgvisies gemaakt kunnen worden. We roepen met dit werkplan dus gemeenten en hun partners op om snel met elkaar om tafel te gaan. De Taksforce biedt ondersteuning wanneer dat gewenst is. Het motto is: ‘Niet wachten, nu aan de slag.’ Daarmee waren de aanwezigen in de zaal het hartgrondig eens. De toekomst is niet altijd onvoorspelbaar.

Het congres Thuis in de Wijk is een initiatief van Aedes, ActiZ, VNG en de ministeries van BZK en VWS.