Onderzoek: Hoe dichten we de kloof tussen mantelzorgers en ondersteuning?

Eén op de drie volwassenen is mantelzorger. Afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan naar mantelzorgers en hun ondersteuning, maar vraag en aanbod blijkt vaak niet op elkaar aan te sluiten. Hoe valt deze kloof te verklaren? En wat hebben gemeenten nodig om de kloof te overbruggen?

In de rapportage 'Onderzoek naar lokale mantelzorgondersteuning' worden deze vragen onder de loep genomen. Het onderzoek is uitgevoerd door Spectrum Elan, in opdracht van het ministerie van VWS en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

De onderzoekers hebben acht gemeenten gesproken over de kloof tussen vraag en aanbod van lokale mantelzorgondersteuning. Bestuurders en ambtenaren zijn apart van elkaar bevraagd. Tijdens de semigestructureerd diepte-interviews vroegen de onderzoekers naar onderliggende knelpunten, oplossingsrichtingen en wat er nodig is om deze oplossingsrichtingen te realiseren.

De resultaten uit de interviews van zowel de gemeenten als mantelzorgers zijn getoetst in een landelijk panelgesprek met mantelzorgers.

Knelpunten en oplossingsrichtingen

Uit alle gesprekken blijkt dat mantelzorg een belangrijk thema is en meer aandacht verdient; zowel gemeenten als mantelzorgers ervaren de nodige knelpunten.

De knelpunten zijn te verdelen in een vijftal categorieën:

1. Aanbod van mantelzorgondersteuning

2. Samenwerken

3. Overbelasting

4. Bekend zijn met mantelzorg

5. Financiën

De oplossingsrichtingen die besproken zijn tijdens de interviews zijn in vier categorieën in te delen:

1. Financiën en richtlijnen

2. Kennisdeling & in kaart brengen

3. Doorlopend aandacht voor mantelzorg

4. Passend aanbod
a. Integraal werken
b. De praktische adviseur

Gemeenten hebben maatwerk nodig

Op de vraag wat er nodig is om de kloof tussen vraag en aanbod te overbruggen, is het antwoord: dat hangt ervan af. Gemeenten hebben niet allemaal hetzelfde nodig, maar maatwerk.

Hoe vanzelfsprekend het ook klinkt: de mantelzorger staat centraal, samen met degene die zorg nodig heeft. De partijen die ondersteuning kunnen bieden staan daarom heen. Ze hebben elk een deel van de oplossing in handen en trekken samen op om de cirkel te sluiten.

Die samenwerking lukt alleen als je de verbinding zoekt en goed naar elkaar luistert. Om passend aanbod te organiseren zullen alle partners dan ook integraal moeten samenwerken en innovaties durven aangaan.

Daarnaast moet er nauwere samenwerking komen als het gaat om aandacht voor mantelzorg. Deze aandacht moet er doorlopend zijn en de informatie moet bij een breed publiek bekend zijn. Tevens is kennis delen en in kaart brengen een belangrijk onderdeel als de kloof gedicht moet worden. Door kennis beschikbaar te stellen en te delen hoeft elke gemeente het wiel niet zelf opnieuw uit te vinden en hebben zij snel en eenvoudig toegang tot waardevolle informatie.

Tot slot is het van belang om de financiële kaders zo in te richten dat voor elke mantelzorger in Nederland een ondergrens gewaarborgd is.